'Monumentale stap'

Filipijnse ex-president Duterte geland in Rotterdam, overgedragen aan ICC

Door Jan Douwe Krist··Aangepast:
© ANPFilipijnse ex-president Duterte geland in Rotterdam, overgedragen aan ICC
RTL

De Filipijnse ex-president Duterte is geland in Rotterdam en overgedragen aan het Internationaal Strafhof. "Zijn arrestatie zorgt voor opluchting bij de duizenden nabestaanden van de slachtoffers van de War On Drugs", zegt correspondent Zuidoost-Azië Thom Schelstraete.

De 79-jarige Duterte werd gezocht voor zijn bloedige 'war on drugs', waarbij duizenden Filipijnse burgers omkwamen. Zijn aanhouding komt op een moment dat het Strafhof het juist steeds lastiger heeft.

Duterte was president tussen 2016 en 2022, en een meedogenloos anti-drugsbeleid was het speerpunt van zijn presidentschap. Er werd jacht gemaakt op drugsdealers en gebruikers. Vaak werden die ter plekke doodgeschoten, zonder enige vorm van een proces. Duizenden, mogelijk tienduizenden burgers kwamen zo om het leven.

Een misdaad tegen de menselijkheid, vindt het Internationaal Strafhof (ICC), dat Duterte al sinds 2021 onderzoekt. Toch leek het lang niet tot een arrestatie te komen. Amnesty International noemt het daarom 'een monumentale stap naar gerechtigheid voor de de duizenden slachtoffers'.

Gisteren kwamen al de eerste beelden naar buiten van Duterte die in het vliegtuig werd gezet:

Het nieuws komt onverwachts, zegt hoogleraar internationaal recht Elies van Sliedregt. "Onder leiding van Duterte hebben de Filipijnen zich teruggetrokken uit het ICC. Duterte leek eerst beschermd te worden door de nieuwe machtshebber, maar blijkbaar is hij uit de gratie gevallen." 
 
Het is een opsteker voor het ICC, dat 'het niet makkelijk heeft de laatste jaren', zegt Sliedregt. Het Strafhof vaardigde arrestatiebevelen uit voor kopstukken van Hamas en de Israëlische premier Netanyahu. In reactie daarop legde de Amerikaanse president Trump sancties op aan medewerkers van het ICC. Bovendien rees de vraag steeds meer op hoeveel zin arrestatiebevelen hebben, aangezien het ICC zelf geen politiemacht heeft, en dus afhankelijk is van lidstaten voor arrestaties.
 
Niet alle landen erkennen het ICC, in het kaartje hieronder zie je welke landen dat wel doen: 
© RTL Nieuws

De Filipijnen erkennen het ICC niet meer, maar hebben nu dus alsnog meegewerkt aan de uitlevering. Voor lidstaten geldt een verplichting om mee te werken aan arrestatiebevelen, maar voor ex-lidstaten geldt dat niet. Hoogleraar Sliedregt verwacht dat Duterte daarom nog wel zal procederen tegen zijn uitlevering.

"Maar hoe je bij een internationaal tribunaal of het ICC terechtkomt, heeft geen invloed op of je berecht kan worden", zegt Sliedregt. "Het is weleens gebeurd dat een verdachte op onrechtmatige wijze was aangehouden en overgedragen aan het Joegoslavië Tribunaal. Eigenlijk was hij gewoon ontvoerd. Die verdachte heeft daar nog tegen geprocedeerd, maar dat werd terzijde geschoven. Het Tribunaal was bevoegd hem te berechten, de onrechtmatige aanhouding stond dat niet in de weg."

Wat ook van belang is, is dat de misdaden waar Duterte van verdacht wordt plaatsvonden voordat de Filipijnen uit het ICC stapten. Sliedregt noemt de uitlevering van de Filipijnse ex-president daarom ook een succes: "Hij is een hooggeplaatst figuur, dat is waar het het Strafhof voor bedoeld is. Het is goed om te zien dat ze ondanks alles alsnog hun werk kunnen doen."

Lees meer over
Rodrigo DuterteInternationaal Strafhof (ICC)Filipijnen